Bên cạnh nền công nghiệp đồng hồ đeo tay phát triển như vũ bão, đồng hồ quả quýt cổ điển vẫn giữ được vị trí quan trọng và sức hút đặc biệt với giới mộ điệu. Đây cũng là cỗ máy thời gian đã từng rất thịnh hành ở thế kỷ 17, cho đến khi đồng hồ đeo tay xuất hiện ở đầu thế kỷ 20.
Đồng hồ quả quýt là gì ?
Đồng hồ quả quýt, hay còn gọi là đồng hồ bỏ túi (tiếng Anh là pocket watch), là một loại đồng hồ cá nhân nhỏ gọn, được thiết kế để mang theo bên người, thường được đặt trong túi áo vest, túi quần hoặc gắn vào một sợi dây chuyền. Tên gọi “quả quýt” xuất phát từ hình dáng tròn nhỏ gọn, tương tự một quả quýt.
Lịch sử và ý nghĩa
Đồng hồ quả quýt xuất hiện vào thế kỷ 16 và là một trong những dạng đồng hồ di động đầu tiên trên thế giới. Trước khi đồng hồ đeo tay ra đời và trở nên phổ biến vào đầu thế kỷ 20 (đặc biệt sau Thế chiến thứ nhất), đồng hồ quả quýt là vật dụng đo thời gian cá nhân chủ yếu và được ưa chuộng rộng rãi, đặc biệt trong giới quý tộc và thượng lưu.
Ban đầu, chúng là những món đồ xa xỉ, thể hiện địa vị và sự tinh tế của người sở hữu. Theo thời gian, cùng với sự phát triển của công nghệ chế tác, đồng hồ quả quýt trở nên phổ biến hơn và trở thành vật bất ly thân của nhiều quý ông phương Tây.
Ngày nay, mặc dù không còn được sử dụng phổ biến như trước, đồng hồ quả quýt vẫn là một biểu tượng của sự cổ điển, lịch lãm và là món đồ sưu tầm được nhiều người yêu thích bởi giá trị lịch sử và vẻ đẹp vượt thời gian của chúng.
Cấu tạo và đặc điểm nổi bật
Về cơ bản, đồng hồ quả quýt có cấu tạo tương tự như đồng hồ đeo tay cơ khí, bao gồm:
- Vỏ (Case): Thường làm bằng kim loại như vàng, bạc, thép không gỉ, hoặc đồng. Vỏ đồng hồ quả quýt có nhiều kiểu dáng khác nhau, nhưng phổ biến nhất là hình tròn.
- Mặt số (Dial): Hiển thị các cọc số, kim giờ, phút, giây. Một số mẫu có thêm mặt số phụ (sub-dial) cho kim giây nhỏ hoặc các chức năng phức tạp khác.
- Kính (Crystal): Thường là kính khoáng hoặc sapphire, bảo vệ mặt số và các kim bên trong.
- Bộ máy (Movement): Đa số đồng hồ quả quýt truyền thống sử dụng bộ máy cơ khí lên cót tay. Ngày nay, một số mẫu hiện đại có thể dùng máy quartz (pin).
- Núm vặn (Crown): Thường nằm ở vị trí 12 giờ hoặc 3 giờ, dùng để lên dây cót (đối với đồng hồ cơ) và chỉnh giờ.
- Dây (Chain/Fob): Đồng hồ quả quýt thường được gắn vào một sợi dây kim loại hoặc da để dễ dàng cố định vào túi áo hoặc thắt lưng, tránh rơi mất.
Phân loại đồng hồ quả quýt phổ biến
Dựa vào thiết kế vỏ và nắp đậy, đồng hồ quả quýt có thể được chia thành một số loại chính:
Open-face (Lépine):
- Đặc điểm: Đây là loại đồng hồ không có nắp đậy mặt số, mặt số và kim được lộ ra hoàn toàn, chỉ được bảo vệ bởi lớp kính.
- Ưu điểm: Dễ dàng xem giờ ngay lập tức mà không cần thao tác mở nắp.
- Nguồn gốc: Gắn liền với tên tuổi của Jean-Antoine Lépine, nhà chế tác đồng hồ người Pháp đã cải tiến thiết kế này.
2. Hunter-case (Savonnette):
- Đặc điểm: Có một nắp kim loại bật mở để bảo vệ mặt số và kính. Nắp này thường được trang bị bản lề ở vị trí 9 giờ, và núm chỉnh giờ thường ở vị trí 3 giờ.
- Ưu điểm: Bảo vệ đồng hồ tốt hơn khỏi va đập, bụi bẩn, rất phổ biến trong giới thợ săn (nên có tên “Hunter”).
- Cách xem giờ: Cần nhấn nút để mở nắp ra.
3. Half Hunter (Demi-Hunter):
- Đặc điểm: Là sự kết hợp giữa Open-face và Hunter-case. Loại này cũng có nắp đậy, nhưng trên nắp có một lỗ nhỏ hoặc một vòng tròn khoét xuyên qua, cho phép người dùng xem một phần mặt số (thường là vị trí kim giờ và phút) mà không cần mở toàn bộ nắp.
- Ưu điểm: Vừa bảo vệ đồng hồ, vừa tiện lợi hơn Hunter-case trong việc xem giờ nhanh.
4. Double Hunter Case:
- Đặc điểm: Có hai nắp, một nắp ở mặt trước che mặt số và một nắp ở mặt sau che bộ máy cơ khí (thường là lắp kính trong suốt để lộ máy).
- Ưu điểm: Thể hiện sự phức tạp của bộ máy bên trong, tăng tính thẩm mỹ và giá trị sưu tầm. Khi mở cả hai nắp, đồng hồ có thể đứng vững trên mặt phẳng.
Đồng hồ quả quýt đã trả qua hàng trăm năm phát triển, thế nhưng đến tận bây giờ cỗ máy thời gian này vẫn giữ trọn vẹn giá trị cổ điển ban đầu, khiến cho bất cứ dân chơi đồng hồ sành sỏi nào cũng muốn sở hữu.
